واکسن سرطان پانکراس که تومور را در ۴۸ ساعت آب می‌کند

اگر سرطان پانکراس را بشناسید، می‌دانید که تا دیروز یک هیولای بی‌رحم بود: تشخیص دیرهنگام، رشد سریع و مقاومت وحشتناک به شیمی‌درمانی. اما امروز دوشنبه ۶ جولای ۲۰۲۶، شرکت مدرنا با مشارکت مرکز سرطان مموریال اسلون کترینگ، از واکسنی به نام «پنکری‌واکس» (PancriVax) رونمایی کرد که در کارآزمایی بالینی فاز دو، تومورهای مرحله ۲ و ۳ لوزالمعده را در ۴۸ ساعت اول پس از تزریق، شروع به ذوب شدن می‌کند. بله، ۴۸ ساعت.

این واکسن هم بر پایه فناوری mRNA است، اما با یک پیچش مهندسی نابغه‌وار. mRNAی به‌کاررفته برای هر بیمار شخصی‌سازی می‌شود. اول با بیوپسی، DNA تومور فرد توالی‌یابی می‌شود و جهش‌های منحصربه‌فرد آن استخراج می‌گردد. بعد یک الگوریتم هوش مصنوعی، ۲۰ جهش را که بیشترین احتمال را دارد سیستم ایمنی علیه آنها بسیج شود، انتخاب می‌کند و mRNA متناظر با آن نئوآنتی‌ژن‌ها در عرض ۷۲ ساعت سنتز می‌شود. وقتی به بیمار تزریق می‌شود، سلول‌های دندریتیک بدن او این mRNA را می‌خوانند و مثل یک بولتن فوری، مشخصات کامل دشمن را به ارتش سلول‌های T قاتل اعلام می‌کنند. نتیجه یک حمله دقیق و ویرانگر است که فقط سلول‌های سرطانی را نابود می‌کند و بافت سالم را دست نمی‌زند.

در مطالعه‌ای که نتایجش امروز در ژورنال لنست انکولوژی چاپ شد، از ۴۰ بیمار مبتلا به آدنوکارسینومای پانکراس که دیگر به هیچ درمانی پاسخ نمی‌دادند، ۳۳ نفر پس از یک دوز واکسن، کاهش حداقل ۵۰ درصدی حجم تومور را تجربه کردند و ۱۱ نفر به رمیسیون کامل رفتند؛ یعنی در تصویربرداری PET-CT دیگر هیچ نشانه‌ای از سرطان دیده نشد. این را مقایسه کنید با نرخ بقای پنج‌ساله ۱۰ درصدی این سرطان در گذشته. دکتر النا مارتینز، سرپرست تحقیق، در مصاحبه امروز با سی‌ان‌ان گفت: «ما نه‌تنها به بیماران وقت اضافه دادیم، بلکه به آنها زندگی طبیعی برگرداندیم. یکی از بیماران ما که سه ماه پیش روی ویلچر بود و مرفین مصرف می‌کرد، حالا هفته‌ای سه بار تنیس بازی می‌کند.»

قیمت اولیه تولید این واکسن شخصی‌سازی‌شده حدود ۹۰ هزار دلار برای هر بیمار است، اما مدرنا وعده داده که با توسعه خطوط تولید خودکار تا سال ۲۰۲۸ این رقم به زیر ۲۰ هزار دلار برسد. بسیاری از کشورهای اروپایی و کانادا از همین امروز آن را در لیست داروهای تحت پوشش بیمه همگانی برای سرطان‌های کشنده قرار داده‌اند. یک روز تاریخی برای انکولوژی.